scenario's 2030 Hbo

Scenarioplanning quest 2:

Een scenario plannen over hoe het Hbo er in 2030 uit gaat zien, dat is een moeilijke opgave. Er zijn veel onzekerheden omtrent onderwijs en hoe dit zich zal ontwikkelen in de toekomst. Echter dit loslaten en proberen een voorstelling te maken zou er voor moeten zorgen dat je meer nadenkt over de toekomst van het onderwijs en er dus ook beter op bent voorbereidt.

In de toekomst van het hoger beroepsonderwijs gaat er veel veranderen. Iedere HBO student heeft dadelijk een master opgeleide docent voor de klas staan. Alhoewel voor de klas staan, waarschijnlijk gaat de student van de toekomst de docent van de toekomst veel op beeldscherm zien. Via alle nieuwe mogelijkheden van de media is er een heel nieuw terrein te gebruiken in het onderwijs. Is het onderwijs dadelijk nog wel afhankelijk van een gebouw/locatie? Of kan de student onderwijs volgen in zijn eigen tijd op zijn eigen manier? Veel vragen en het nadenken hierover brengt tegenstrijdige gevoelens met zich mee. Mijn eigen denkkader moet worden uitgebreid. Ik ben ook een "ouderwets geschoold" mens, dat nog steeds vast houdt aan bepaalde waarden en normen van het onderwijs. De vraag is ook is dit slecht of is dit juist goed? Moeten we kaders helemaal loslaten om de toekomst helder voor ogen te krijgen of hebben ervaringen uit het verleden ook een plek in de toekomst?

In de komende 4 scenario’s zal ik de toekomst voorspellen aan de hand van het scenariosjabloon wat wij eerder  met ons leerteam hebben opgesteld. In dit sjabloon kan men de drijvende krachten van de toekomstscenario’s terug zien:

                                  
Scenario 1:

Levenslange zin in leren!

In 2030 is het leren niet meer gebonden aan leeftijd of levensfasen, het is een continu proces dat verweven zit in het leven van de mens anno 2030. Het proces van leren wordt in de maatschappij als belangrijk gezien (Rijksoverheid, 2014). Hogere beroeps specifieke opleidingen zijn ontmoetingsplaatsen voor jong en oud, waarin men met Open LeerOmgevingen (OLO’s) werkt. Waar het aanbod van tools en informatiebronnen ontzettend groot is (Wilson 1995).  Al het onderwijs wat je volgt heeft geen vaste studieduur, er zijn steeds weer nieuwe modules tot je beschikking. Voor het behalen van modules kan je credits behalen. Het is een individueel traject dat afgestemd is op jouw tempo en op jouw leerbehoefte. De persoonlijke coach die vroeger docent genoemd werd is te allen tijde beschikbaar voor je als lerende. Deze coach is een hoog opgeleide professional die je kan begeleiden op je weg in het volgen van onderwijs. Je kan altijd en overal inloggen om je coach te spreken. Het leren is niet meer afhankelijk van plaats of locatie.  Door een digitaal portfolio dat wordt aangemaakt bij de geboorte kan de lerende gevolgd worden in zijn proces van leren en het opdoen van ervaringen. Deze ervaringen en kennis kunnen middels een EVC app worden omgezet in nieuwe credits voor je portfolio. Het portfolio vervangt de diploma’s van vroeger en is internationaal een tool om je competenties aan te tonen.

Scenario 2:

Praktijkgericht leren

Het hoger beroeps specifiek onderwijs van 2030 is specialistisch en vakmatig. Het is een studietraject dat is afgestemd op het individu en recht doet aan de vragen van de beroepspraktijk. Door de complexiteit van de beroepspraktijk is er steeds meer vraag naar bekwame vakmensen op een hoog niveau. Het leren vindt plaats in de beroepspraktijk, het zogenaamd werkplekleren. Hierbij is feedback die de lerende krijgt op zijn handelen een krachtig leermechanisme. Waarbij er wordt gekozen voor feedback volgens het principe van: feed-up, feed-back en feed-forward (Hattie & Timperley, 2007). De docent-coach staat in nauwe verbinding met de werkbegeleider op de werkvloer, beiden sturen de lerende aan. Zij zorgen dat de lerende in staat wordt gesteld om te leren en te komen tot competenties die in het beroep nodig zijn.

De kenniseconomie heeft veel hoog opgeleide professionals nodig die in het werkveld de snel opvolgende veranderingen en complexiteit het hoofd kunnen bieden (HBO-Raad, 2002). De beroep specifieke competenties staan centraal in het leren van een beroep. Ook de 21th century skills zijn belangrijk en worden op de werkplek getoetst.

Scenario 3:

Samen zorgen voor kwaliteit

Leren  in het Hbo vindt plaats in een vaste structuur, met oog voor kwaliteit. Kwaliteitsborging door middel van hoogopgeleide leraren die de rol vervullen van coach en de lerenden begeleiden op hun onderwijspad. Ook worden de prestaties van Hbo’s gevolgd, waardoor Hbo’s zich gestimuleerd voelen om goede prestaties te leveren, het aantal super excellente Hbo’s stijgt. De landelijke Hbo-toetsbank zorgt ervoor dat de kwaliteit van toetsing gewaarborgd wordt.

Hierdoor kan het opleiden van innovatieve beroepsprofessionals plaatsvinden. De relatie tussen onderwijs, onderzoek en beroepenveld is belangrijk (Onderwijsraad, 2014). Onderzoek staat centraal binnen de Hbo’s.

In het Hbo zijn de 21 th century skills een rode draad in het curriculum. De focus wordt gelegd op het samenwerken, sociale culturele vaardigheden en communicatie. Het samenwerkend leren is belangrijk. Waarbij de positieve impact van het samenwerkend leren op: kennisconstructie, leerhouding, motivatie, ontwikkelen van sociale vaardigheden en het ontwikkelen van metacognitie een reden is om dit te implementeren in het Hbo van 2030 (Johnson &Johnson, 1996).  Het samenwerken past bij de lerende van 2030 die zijn sociale netwerk belangrijk vindt. Het interacteren met de omgeving, wordt door de generatie Einstein aangeven als de belangrijkste waarde in het leven (Boschma & Groen, 2012). Voor het samenwerken wordt er gebruik gemaakt van Open LeerOmgevingen (OLO), waar lerenden samenwerken en elkaar ondersteunen in een omgeving die een variatie aan tools en informatiebronnen ter beschikking stelt (Wilson, 1995). Deze olo’s worden ingericht passend bij de ontwikkelingssituatie van de lerenden, met voldoende uitdaging zodat er gedifferentieerd kan worden in het niveau waar de lerende aan toe is. Ook het gebruik maken van scaffolding kan ervoor zorgen dat de lerende steeds weer een uitdaging kan vinden in het volgen van het onderwijs. Het aanbod van tools en informatiebronnen wordt steeds weer aangepast aan de nieuwste ontwikkelingen. Olo’s zijn zeer succesvol in het onderwijs, het ondersteunt de kennisconstructie van lerenden (Valcke, 2010). Zo kan er recht worden gedaan aan de vele eisen die gesteld worden aan toekomstige professionals vanuit de maatschappij in 2030.

Scenario 4:

Participeren doe je samen

de participatiemaatschappij is een feit in 2030. voor iedereen is het mogelijk om een hogere beroeps specifieke opleiding te volgen, de overheid faciliteert dit samen met de werkgevers. het leren is een continu proces, er worden steeds nieuwe modules aangeboden. je kan credits behalen voor ervaringen en modules die je behaald. de credits die behaald worden kunnen opgenomen worden in het portfolio dat voor elke lerende is aangelegd. de 21th century skills die in het leren centraal staan bereiden de lerende voor op een maatschappij waar je samen zorgt voor de toekomst. het samenwerken en communiceren zijn pijlers waar het om draait in het hbo.  zo wordt er gezorgd voor beroepsprofessionals die klaar zijn voor de beroepspraktijk en de participatiemaatschappij (hbo-raad, 2002). de docent is een hoogopgeleide coach die je stimuleert in de samenwerking processen die je in de beroepspraktijk en de leeromgeving nodig hebt.

Literatuur:

Boschma, J.& Groen, I. (2012). Generatie Einstein: slimmer sneller en socialer. Pearson Amsterdam.

Hattie, J. & Tmperley, H. (2007). The power of feedback. Review Of educational research, 77.

Hbo-raad (2002). HBO-raad Jaarcongres 2002: DE STUDENT IS KONING?

Johnson, D. W. & Johnson, R.T. (1999). Cooperative learning. Theory into practice, 38(2), 67-73

Onderwijsraad. (2014). Meer innovatieve professionals. Den Haag: Author.

Rijksoverheid. (2014). Kabinet grijpt in bij leven lang leren. Op 25 februari opgehaald van http://www.rijksoverheid.nl/nieuws/2014/10/31/kabinet-grijpt-in-bij-leven-lang-leren.html

Valcke, M. (2010). Onderwijskunde als ontwerpwetenschap. Academia press Gent

Wilson, B. (1995). Metaphors for instruction: Why we talk about learning environments. Educational Technology. September –October issue, 25-30